Beyaz eşya, evin en pahalı ve en az ilgilenilen eşya grubudur. Çalıştığı sürece kimse bakmaz, arızalandığında ise ilk akla gelen servis çağırmak olur. Oysa çamaşır makinesinden bulaşık makinesine, buzdolabından fırına kadar bu cihazların çoğu arızası ani bir bozulmadan değil, uzun süre ihmal edilmiş basit bir bakım eksiğinden kaynaklanır. Conta, filtre ve kireç; üç kelimeyle özetlenebilecek bu bakım alanı, cihazların ömrünü yıllarca uzatır.

Contalar: en çok ihmal edilen parça

Çamaşır makinesinin kapak contası, kapağın kapandığı yerdeki kauçuk halkadır ve yıkama sırasında biriken tüy, saç, kum ve deterjan artıklarını tutar. Bu bölge sürekli nemli kaldığı için kısa sürede kararır ve kokar. Çoğu makinede kötü koku sorununun kaynağı doğrudan burasıdır. Contanın kıvrımı parmakla açılıp nemli bir bezle silindiğinde ortaya çıkan birikinti çoğu kişiyi şaşırtır.

Buzdolabı contası ise farklı bir işlev görür: kapağın hava sızdırmadan kapanmasını sağlar. Sertleşmiş, yırtılmış ya da esnekliğini yitirmiş bir conta, dolabın sürekli çalışmasına ve elektrik tüketiminin artmasına yol açar. Basit bir kontrol yöntemi vardır: kapağa ince bir kâğıt sıkıştırıp kapatın, kâğıt kolayca çekilip çıkıyorsa o noktada conta işini yapmıyor demektir. Contayı sabunlu suyla silmek esnekliğini korumasına yardımcı olur.

Filtreler nerede ve ne sıklıkta temizlenir

Çamaşır makinesinin alt kısmında, genellikle küçük bir kapağın arkasında bulunan pompa filtresi, cepte kalan bozuk paraları, düğmeleri ve tüyleri toplar. Tıkandığında makine suyu boşaltamaz ve program yarıda durur. Ayda bir kez, makinenin altına bir kap ve bez koyarak açılıp temizlenmesi yeterlidir. Bu filtreyi hiç açmadan yıllarca kullanmak, kaçınılabilir bir arızayı davet etmek anlamına gelir.

Bulaşık makinesinin tabanındaki filtre ise her kullanımda yemek artığı biriktirir. Temizlenmediğinde hem bulaşıklar tam yıkanmaz hem de makine içinde belirgin bir koku oluşur. Bu filtre genellikle çevrilerek çıkar ve akan su altında fırçayla temizlenebilir. Aynı makinede püskürtme kollarındaki küçük delikler de kireç ve artıkla tıkanabilir; bu delikleri bir kürdanla açmak, yıkama performansını fark edilir biçimde düzeltir.

Davlumbaz filtreleri, mutfakta en çok yağ toplayan ve en az sökülen parçadır. Metal filtreler sıcak su ve bulaşık deterjanıyla ıslatılıp fırçalanabilir, birçok modelde bulaşık makinesinde de yıkanabilir. Kömür filtre kullanan modellerde ise bu parça temizlenmez, belirli aralıklarla değiştirilir. Yağ dolmuş bir filtre hem emiş gücünü düşürür hem de mutfakta yangın riskini artırır.

Kireç sorunu ve gerçekçi çözümler

Kireç, suyun içindeki minerallerin ısıtıcı yüzeylerde birikmesiyle oluşur ve suyun sert olduğu bölgelerde çok daha hızlı ilerler. Çamaşır ve bulaşık makinelerinde rezistans üzerinde biriken kireç tabakası, aynı sıcaklığa ulaşmak için daha uzun süre ısıtma yapılmasına neden olur. Sonuç, artan elektrik tüketimi ve zamanla yanan bir rezistanstır.

• Makineleri arada bir boş ve yüksek sıcaklıkta, kireç çözücüyle çalıştırmak.
• Bulaşık makinesinde tuz haznesini boş bırakmamak ve su sertliği ayarını bölgeye göre yapmak.
• Su ısıtıcısını düzenli olarak kireçten arındırmak.
• Ütü ve buharlı cihazlarda su haznesini kullanım sonrası boşaltmak.
• Aşırı deterjan kullanmamak; artan deterjan kireçle birleşerek daha inatçı bir tabaka oluşturur.

Buzdolabı ve fırında düzenli bakım

Buzdolabının arkasındaki ızgara benzeri bölüm ısıyı dışarı atar ve toz tuttuğunda cihaz verimini kaybeder. Yılda birkaç kez fişi çekilerek süpürgeyle temizlenmesi yeterlidir. Dolabın içindeki tahliye deliği ise sıkça tıkanır; alt rafta biriken su genellikle bu delikten kaynaklanır ve ince bir çubukla açılabilir. Buzluk buz tutuyorsa çözdürme işlemi ertelenmemelidir, çünkü kalınlaşan buz tabakası soğutma kapasitesini düşürür.

Fırında ise en büyük hata, kirin birikmesini beklemektir. Taze yağ lekesi ılık suyla kolayca çıkarken, birkaç kez daha pişirme yapılmış bir fırında aynı leke sertleşir ve kazınması gerekir. Fırın kapağının contası da burada önem taşır; bozulduğunda ısı dışarı kaçar, pişirme süreleri uzar ve mutfak gereksiz yere ısınır.

Basit bir bakım takvimi

Bu işlerin tamamını aynı anda yapmak gerekmez. Aylık olarak makine filtrelerine bakmak, üç ayda bir kireç çözme programı çalıştırmak ve yılda bir kez buzdolabının arkasını temizlemek çoğu evin ihtiyacını karşılar. Bu takvimin toplam maliyeti birkaç saat ve küçük bir temizlik malzemesi harcamasıdır. Karşılığı ise ertelenmiş bir servis faturası, düşmüş bir elektrik tüketimi ve birkaç yıl daha uzun bir cihaz ömrüdür.